Muslim Social Thought from Civilizational Reality to Denial with Emphasis on Al-Farabi's Thoughts
Document Type : Research
Author
Department of Islamic Sciences, Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
10.22081/iqiri.2026.73258.1215
Abstract
چکیده:
این پژوهش با هدف بازخوانی اندیشۀ اجتماعی مسلمین و احیای هویت تمدنی آن در برابر رویکرد اروپامحور، به بررسی آرای فارابی میپردازد. مسأله اصلی، انکار یا تحریف دستاوردهای تمدن اسلامی در گفتمان غربی و ضرورت طرح «علم استغراب» برای خروج از حاشیۀ فرهنگی است. روش پژوهش، تحلیل محتوای آثار فارابی با رویکردی توصیفی-تحلیلی است. یافتهها نشان میدهد فارابی با تأسیس «علم مدنی» و تلفیق خلاقانۀ سنت یونانی با مبانی اسلامی، نظریۀ «مدینۀ فاضله» را ارائه کرد که در آن مفاهیمی چون سعادت حقیقی، رهبری فرهمند، همبستگی اجتماعی مبتنی بر محبت و عدالت، و فرهنگسازی غایتمند، محوریت دارد. این اندیشه، جهانی و فراتر از الگوی شهر-دولت یونانی است و نقش بنیادین در شکلگیری اندیشۀ اجتماعی مسلمین ایفا کرده است.
کلمات کلیدی: اندیشۀ اجتماعی مسلمین، فارابی، مدینۀ فاضله، علم استغراب، تمدن اسلامی، اروپامحوری.
این پژوهش با هدف بازخوانی اندیشۀ اجتماعی مسلمین و احیای هویت تمدنی آن در برابر رویکرد اروپامحور، به بررسی آرای فارابی میپردازد. مسأله اصلی، انکار یا تحریف دستاوردهای تمدن اسلامی در گفتمان غربی و ضرورت طرح «علم استغراب» برای خروج از حاشیۀ فرهنگی است. روش پژوهش، تحلیل محتوای آثار فارابی با رویکردی توصیفی-تحلیلی است. یافتهها نشان میدهد فارابی با تأسیس «علم مدنی» و تلفیق خلاقانۀ سنت یونانی با مبانی اسلامی، نظریۀ «مدینۀ فاضله» را ارائه کرد که در آن مفاهیمی چون سعادت حقیقی، رهبری فرهمند، همبستگی اجتماعی مبتنی بر محبت و عدالت، و فرهنگسازی غایتمند، محوریت دارد. این اندیشه، جهانی و فراتر از الگوی شهر-دولت یونانی است و نقش بنیادین در شکلگیری اندیشۀ اجتماعی مسلمین ایفا کرده است.
کلمات کلیدی: اندیشۀ اجتماعی مسلمین، فارابی، مدینۀ فاضله، علم استغراب، تمدن اسلامی، اروپامحوری.
Keywords
)