بازخوانی انتقادی جنبش خوارج در عصر اموی: بهره‌گیری از شواهد سکّه شناسی و منابع مکتوب

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانش پژوه سطح 3 تاریخ اسلام موسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا علیه السلام

10.22081/iqiri.2025.72921.1206

چکیده

این پژوهش به بررسی جنبش خوارج در دوره اموی می‌پردازد. با وجود نقش برجسته این گروه در تاریخ صدر اسلام، منابع موجود عمدتاً متأخر، پراکنده و متأثر از دیدگاه‌های خصمانه هستند. فقدان منابع دست اول خارجی و وابستگی به روایات مخالفان، چالش‌های روش‌شناختی قابل توجهی ایجاد کرده است. این تحقیق با بهره‌گیری از شواهد سکه‌شناسی و تحلیل انتقادی منابع مکتوب، به بازخوانی شورش‌های مهم خوارج می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که پدیده خارجی‌گری ناهمگون و پیچیده بوده و باید میان سنت فکری زاهدانه و قیام‌های خشونت‌آمیز ضد حکومت تمایز قائل شد. عوامل جغرافیایی، قبیله‌ای و همزمانی با فتنه‌های بزرگ اسلامی نشان می‌دهد که نمی توان صرفاً تفسیر مذهبی برای همه این شورش‌ها ارائه داد. این مطالعه بر نیاز به بازنگری هر قیام به صورت جداگانه و توجه به زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها تاکید می‌کند. نتایج این مطالعه می تواند زمینه ساز خوانش نوینی از تحولات سیاسی-مذهبی نخستین سده‌های اسلامی باشد.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار