اندیشۀ اجتماعیِ مسلمین از واقعیتِ تمدنی تا انکار با تاکید بر آراء فارابی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

موسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا ع و گروه معارف، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران.

10.22081/iqiri.2026.73258.1215

چکیده

چکیده:
این پژوهش با هدف بازخوانی اندیشۀ اجتماعی مسلمین و احیای هویت تمدنی آن در برابر رویکرد اروپامحور، به بررسی آرای فارابی می‌پردازد. مسأله اصلی، انکار یا تحریف دستاوردهای تمدن اسلامی در گفتمان غربی و ضرورت طرح «علم استغراب» برای خروج از حاشیۀ فرهنگی است. روش پژوهش، تحلیل محتوای آثار فارابی با رویکردی توصیفی-تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد فارابی با تأسیس «علم مدنی» و تلفیق خلاقانۀ سنت یونانی با مبانی اسلامی، نظریۀ «مدینۀ فاضله» را ارائه کرد که در آن مفاهیمی چون سعادت حقیقی، رهبری فرهمند، همبستگی اجتماعی مبتنی بر محبت و عدالت، و فرهنگ‌سازی غایت‌مند، محوریت دارد. این اندیشه، جهانی و فراتر از الگوی شهر-دولت یونانی است و نقش بنیادین در شکل‌گیری اندیشۀ اجتماعی مسلمین ایفا کرده است.

کلیدواژه‌ها