تحلیل روایات عروه بن زبیر از آغاز وحی بر اساس آراء گورکه و شولر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانش پژوه سطح 3 تاریخ اسلام موسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا علیه السلام

10.22081/iqiri.2025.73096.1208

چکیده

این پژوهش به بررسی روایات عروه بن زبیر درباره آغاز وحی می‌پردازد که به‌عنوان یکی از کهن‌ترین گزارش‌ها در تاریخ اسلام از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اما وجود نسخه‌های متعدد و گاه متعارض، واکاوی اصالت و محتوای اصلی آن را به چالشی پژوهشی تبدیل کرده است. در این رابطه با هدف تحلیل و بازسازی روایت اصلی عروه بن زبیر درباره آغاز وحی و تعیین عناصر سازنده آن، با اتکا به روش اندریاس گورکه و گرگور شولر از طریق تحلیل مقایسه‌ای نسخه‌های مختلف، به‌ویژه روایت زهری و روایت مستقل هشام بن عروه، به این امر پرداختیم. یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود تفاوت‌های سندی و متنی، عناصر کلیدی مشترکی را می‌توان به‌عنوان بخشی از گزارش اصیل عروه شناسایی کرد. این عناصر شامل رؤیاهای صادقه، اضطراب پیامبر، تسلّی و مدح خدیجهB با عباراتی ثابت، ملاقات با ورقه بن نوفل و نهایتاً شناسایی فرشته به‌عنوان «ناموس» است. بر اساس این عناصر می‌توان گفت اگرچه روایت زهری مشهورترین و کامل‌ترین شکل را ارائه داده، اما هسته اصلی داستان به عروه بازمی‌گردد.

کلیدواژه‌ها